vondst-gele-kwikstaart

 

Dit schitterende mannetje gele kwikstaart werd dood gevonden op een landweggetje bij het Groningse Blijham. Ze komen daar veel voor en zoeken soms insecten op de asfaltweg, wat deze vogel fataal werd. Ik ben van plan om hem te prepareren als prooi van een Grauwe kiekendief, die al in mijn collectie is. Het vogeltje is helemaal gaaf, op verlies van enkele veertjes na en een bloedplekje op de borst, alsof hij door een jaloerse rivaal met een dolksteek om het leven werd gebracht.

Er is zelfs een vogel die er zijn naam aan te danken heeft: de dolksteekduif (Gallicolumba luzonica). Dit grondduifje komt alleen voor op een paar eilandjes bij de Filippijnen, oa Luzon, maar wordt veel gekweekt en als kooivogel gehouden. In het Engels heet hij Luzon-bleeding heart dove, ook een prachtige dramatische naam. het ziet er akelig echt uit als wond, maar het zijn toch echt gewone veertjes met zo'n bloedkleur.

 

vondst-dolksteekduif

 

Nog zo'n vogeltje met een rode borst is natuurlijk het roodborstje. Een mooie legende verhaalt hoe hij aan zijn rode borst kwam: toen Jezus aan het kruis hing, bloedend door de doornenkroon en de spijkers door zijn handen en voeten, waren sommige vogels zo ontdaan, dat ze probeerdenzijn lijden te verzachten door de spijkers uit te trekken en de doornen uit de kroon te halen. Boerenzwaluwen, kruisbekken en roodborstjes raakten daarbij zelf ook gewond of het bloed van Jezus kwam op hun veren. Ter herinnering aan hun edelmoedigheid en dappere pogingen behielden ze hun rode verenkleed.

 

vondst-dolk-roodborst

vondst-dolk-kruisbekvondst-dolk-boerenzwaluw

Roodborst                                   Kruisbek                                    Boerenzwaluw


De beroemdste vogel met een 'bloedend hart' is vreemd genoeg de pelikaan, die een roomwit verenkleed heeft, zonder iets van een bloedvlek. Toch is de pelikaan zelfs symbool van de Bloedbank geworden. Een pelikaan geldt als symbool voor de opofferende (moeder)liefde, zoals de gevelsteen laat zien.

 

vondst-dolk-pelikaanvondst-dolk-sanquin bloedvoorziening

 

 

 

De bron van dit verhaal is de Phisiologus, een Grieks geschrift uit de tweede eeuw na Christus. Daar wordt beschreven dat de jonge pelikanen hun moeder in het gezicht pikken. Ze doodt haar kinderen maar krijgt na drie dagen spijt. Dan pikt ze haar borst open en wekt haar jongen tot leven met uitvloeiende bloed. de bron van dit mooie verhaal ligt natuurlijk in de manier waarop de pelikaan haar jongen voedt: ze braakt halfverteerde vis uit de keelzak omhoog. De jongen steken daarbij hun kop in de open snavel van de pelikaan. Van een afstand ziet dit er uit alsof de jongen haar pikken en de moeder bloed  (= de vissmurrie) geeft.
Tot ver in de 17de eeuw was de pelikaan amper bekend; daarom heeft de vogel op vrijwel alle oude gevelstenen met pelikanen niet de kenmerkende grote snavel met keelzak, maar een korte, roofvogelachtige snavel, zoals ook op deze gevelsteen.