We hebben een bijzondere omgang met otters: eerst in Nederland verdwenen door bejaging en vervuiling en nu gekoesterd als icoon van natuurbescherming. Wat de zeehond in de jaren '80 voor elkaar kreeg, lukt de otter ook: royale media aandacht. Hij is bedreigd en zeldzaam en dus interessant, hij heeft een aangenaam, aaibaar uiterlijk en tot slot is hij de kroon op allerlei natuurbeschermingsmaatregelen. Dat was tot voor kort wel heel anders! Toen kreeg de otter een heel ander soort aandacht.

 

 

blood-sports-otter-hunt

 

Met verbazing bekijken we nu de afbeeldingen van de otterjacht, zoals die in de vorige eeuwen, maar nog tot in de jaren '60 beoefend werd. Vrouwen uit de hogere kringen van de Engelse adel trokken hun lange rokken op om door de rivier te waden om de otters op te drijven. Al in 1912 verscheen er een artikel in de Machester Guardian over de otterjacht in termen van een wrede slachting.

Hij werd uitgeput, in netten verdronken, geschoten en aan de speer geregen of door honden doodgebeten. De otter werd soms wel 7 uur achtervolgd door een meute honden, terwijl de jagers vanaf de kant met ottersperen volgden.

 

otterspear

  The-Otter-Speared

 

Maar waarom werd de otter zo fel bejaagd?
Reden genoeg: het was een sport, net zoals het jagen op vossen, hazen, herten, ganzen, patrijzen, enz. In die tijd kende men de term beheersjacht nog niet: het was volop plezierjacht. Vervolgens was de visotter schadelijk wild: hij zou een geduchte visrover zijn, net als de aalscholver. In werkelijkheid eet een otter hooguit 250 gram vis per dag en bestaat zijn menu uit veel meer dan vis: amfibieën, watervogels, woelratten, ratten, rivierkreeften, krabben, wormen en insecten, in feite alles wat hij in het water aantreft.

                                                                          

Otterjacht-in-1910-bij-het-Alkmaardermeer

Het weekblad 'De Prins' meldde in 1910 over otterjacht bij het Alkmaardermeer:  Als visrovers zijn de otters gevreesde vijanden voor de vissers. Boer H. Rijs te Uitgeest schoot er twee otters. Één ervan woog 25 pond en werd verkocht voor f 19,-- gulden, de andere was 10 pond zwaar.

Een dode otter leverde geld op: de pels van een otter bracht voor de Tweede Wereldoorlog ongeveer 25 gulden op. De bedragen vielen ook wel eens hoger uit. In 1930 werd er eens veertig gulden voor een otter betaald. Voor deze bedragen moest een arbeider wekenlang werken.

En dan kon je ze ook nog eten. Het Jacht-Bedryff uit 1636 schrijft: Zijn redelyck goet om te eeten, eenighsins van smaeck als een haes. De steert is vet als een palingh ende de selve van smaeck gelijc.

 

otter-jachtbewijs

otterkop

Jacht trofee: een otterkop uit 1934. Op de achterkant het lidmaatschapsbewijs van de jachtvereniging. Aanwezig in mijn museum.


Op internet vind je nog moeiteloos van dit soort trofeeën, die destijds, voor de tweede wereldoorlog veel in Engeland gemaakt werden, vergelijkbaar met de reeënkopjes in Duitsland.

En toen de otter door bejaging, watervervuiling en ophoping van gif in de voedselketen hier was uitgestorven, stelde men alles in het werk om de otter weer in de Nederlandse wateren terug te krijgen...

De terugkeer
Mede dankzij de herintroductie van 31 otters uit Noord- en Oost-Europa die in de Weerribben werden geplaatst groeit de otterpopulatie langzaam.
Op dit moment leven er zo /n 55-60 otters in het kerngebied en worden er steeds vaker otters op andere plekken gevonden: het Lauwersmeer, Leekstermeer, Nieuwkoopse plassen oa. De otter zelf blijft een zeldzame verschijning, ook door zijn nachtelijke levenswijze. In rustige gebieden gaan ze ook overdag wel op pad. Vaak zie je van de otter vooral de spraints: uitwerpselen met geursporen. Ze worden soms op opvallende plaatsen gedeponeerd om daarmee met elkaar te communiceren. Voor wie wil weten hoe je ottersporen kunt herkennen.

 

 

otterspraint

otter-eemshavenweg

 

 

 

 

 

 

 

 

 

visotter2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Op 1 februari 2003 vond ik een dode otter langs de Eemshavenweg. Hij droeg een onderhuidse zender en bleek afkomstig uit de Weerribben: hemelsbreed ruim 100 km! Geen idee welke route hij heeft afgelegd, maar het laat zien hoever otters kunnen zwerven. Dat is mooi als het gaat om uitbreiding, maar het maakt ook direct duidelijk hoe kwetsbaar otters zijn: per jaar worden zo 'n 15 otters doodgereden! Daarnaast maken onderzoekers zich zorgen om de kwaliteit van zo 'n kleine populatie, waar inteelt de dieren kan verzwakken.

 

So cute!

 

otterjong

otters-youtube

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jonge (zee-) otter, net als jonge zeehonden of het ijsbeertje Knut onweerstaanbaar schattig.
Helemaal als blijkt dat de dieren  elkaars pootje vasthouden terwijl ze op hun rug liggend een dutje doen: so cute... Waarschijnlijk is dat gedrag nuttig om elkaar niet kwijt te raken. Zo wikkelen ze zichzelf ook wel in zeewier om niet weg te drijven.

Wat een verschil tussen de tijd van de otterjacht en die van nu!

 

PS: En zweten als een otter? De otter heeft geen zweetklieren op de huid, dus dat zal het niet zijn. De vermoedelijke verklaring is dat de vettige vacht er zo uit ziet ,als hij pas uit het water is.

 

otterzweet