Babi ketjap, Babi pangang, Babi roessa?
De eerste twee zullen bekend zijn als Indonesisch gerecht, maar de derde?

De overeenkomst is dat het allemaal over varkens (babi) gaat. En 'roessa' betekent hert. Toch is het geen gerecht met hertenvlees. Ik heb het over de Babiroessa of het Hertenzwijn. En die laatste naam is duidelijk vanwege de uitsteeksels bovenop de kop.
Het zijn echter geen horens of geweitakken, maar de hoektanden van de bovenkaak die merkwaardig genoeg omhoog groeien, dwars door de schedel heen. Al groeiend krullen ze naar achteren, in de richting van de ogen. Het gebeurt zelfs dat de hoektanden zover door groeien tot ze weer in de schedel terug groeien, en zo uiteindelijk de dood van het dier zouden veroorzaken.     

 

Babirusa-Hirscheber-babiroesssa-ingegroeid

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lange tijd was niet echt duidelijk wat de functie van die teruggebogen tanden was. Het zou de schedel beschermen als twee mannetjes aan het vechten zijn. In 1982 was een bioloog getuige van een gevecht tussen 2 mannetjes, waarbij hij zag hoe de boventanden van de een om de dolkachtige ondertanden van de ander haakten.   

Babiroessen leven in de moerasbossen en rietjungles van Sulawesi en de Sula-eilanden en net als onze zwijnen zijn het alleseters. Het zijn goede zwemmers. Houtkap en het oprukken van de mens hebben het leefgebied van dit dier verkleind. Hierdoor en door stroperspraktijken zijn er nu nog slechts naar schatting vierduizend exemplaren over. Ondanks dat ze sinds 1931 volledig wettelijke bescherming genieten, wordt er nog steeds jacht op hen gemaakt. De bevolking eet het vlees graag en de schedels worden verkocht aan souvenirwinkels.  

Joden en moslims vragen zich af of ze het nu mogen eten of niet. Varkens zijn onrein en de babiroessa ziet er dan wel uit als een zwijn, maar hij heeft wel verschillende magen, net als een koe. Is het dan onrein zoals andere varkens of toch rein zoals een rund? De meeste rabbi's beschouwen het hertenzwijn niet als koosjer. Het mag dan wel net als een rund meerdere magen hebben, maar het heeft, net als de gewone onreine varkens, gespleten hoefjes.

 

babiroessa-bewerkt

 

Dit exemplaar uit mijn museum is afkomstig uit IndonesiĆ« en minstens 70 jaar oud. Ik kon hem met een vergunning van de Indonesische overheid aanschaffen. De schedel is bewerkt en mogelijk ceremonieel gebruikt. Het bewerken van dierenschedels komt daar meer voor.