Een maagd heeft een bijzondere status. Bij voorkeur werden maagden aan de goden geofferd, omdat ze onbezoedeld waren. En maagden zijn niet alleen betoverend voor mannen.....

 Demachtvaneenmaagd

 

Van de fabeldieren is dit er één die heel hoog scoort: de eenhoorn. Een wit paard met blauwe ogen, een nobel karakter en dan nog zo 'n stoere hoorn, dat moet wel indruk maken. En het allerbelangrijkste: de eenhoorn bestaat! In verschillende teksten in de bijbel werd de eenhoorn aangehaald, meestal vanwege zijn woeste kracht. En daar de bijbel het woord van God is, moet de eenhoorn werkelijk bestaan. Voor de liefhebbers: Psalm 92 : 11 Maar gij zult mijn hoorn verhogen, gelijk van een eenhoorn en Ps. 22 : 22. Verlos mij uit de muil van de leeuw; en verhoor mij van de hoornen der eenhorens. Andere teksten in de Statenvertaling: Numeri 23:22, Num.24:8, Job 39:12 en 13, Psalm 29:6 en Jesaja 34:7. Helaas, na 1880 wordt in alle vertalingen het woord voor eenhoorn vertaald als woudos, buffel of wilde stier en is deze intrigerende verwijzing verdwenen.

 

Bijzonder is dat de verhalen over de eenhoorn een eerbiedwaardige ouderdom kennen.
Hij werd in 2697 v. Chr. in het paleis van de Chinese keizer Hoang-ti al gezien: het dier had het lijf van een hert, paardenhoeven, een ossenstaart en een gehoornde wolvenkop. Hij was aardig, had een stem als muziek en trapte nooit op levende planten. En hij bracht geluk en zorgde voor kinderen. Wat wil een mens nog meer? Volgens een Griekse historicus leefden ze in India: 'wilde ezels, zo groot als een paard, met een wit lijf, een donkerrode kop en diep blauwe ogen. Ze hebben een enkele hoorn op hun voorhoofd die bijna een halve meter lang is'. Die hoorn is wit aan de basis, zwart in het midden, met een scherpe rode top. De beschrijvingen van het uiterlijk en het karakter van de eenhoorn waren zelden gelijkluidend. Er ontstond een complete familie van verschillende soorten eenhoorns.

soorten-eenhoorns-

 

Niet veel later wordt het beschreven als een dier van de grootte en gestalte van een paard en met dikke poten als een olifant, een bruin vel, varkensstaart en een gedraaide hoorn met een onaangenaam stemgeluid. Die beschrijving was gebaseerd op verhalen van reizigers. Het is een mengeling van de Indische neushoorn, de antiloop van de Himalaya en de wilde ezel.

 

-Burgkmair-1515

 bestary-anne-walshe-1400

 

 

 

 

 

 

 

 

De Indische neushoorn Burgkmair 1515              Bestiarium Anne Walshe ca.1400

 

Aangenomen wordt dat de ontdekking van de neushoorn in India en de mythische verhalen over de eenhoorn in elkaar werden geschoven, waardoor ook het karakter veranderde en hij steeds woester en gevaarlijker werd. Omdat de hoorn zo kostbaar was, werd de eenhoorn fel bejaagd, wat zijn karakter misschien niet ten goede kwam en werd hij steeds als zeer gewelddadig afgeschilderd: hij scheurde de buik van paarden open, vertrapte alles wat voor zijn poten kwam en kon een boom met zijn hoorn splijten.

 

Maar de eenhoorn had ook een zwakke plek: zijn fascinatie voor maagden. Omdat eenhoorns vooral kennismaken met jagers, die naar zweet ruiken en stoer zijn, verbaast hij zich zo bij de aanblik van een jonge maagd; dat ze geen baard dragen en toch menselijk uit zien. (Het moeten wel echt voorname vrouwen zijn en geen boerendochters.) De maagd wordt onder een boom in een bos gezet. Aangetrokken door de geur van haar zuiverheid legt de eenhoorn zijn hoofd op de schoot van de maagd zodat ze hem in slaap kan wiegen, waarop de jagers hem kunnen doden.

 

De verwarring werd nog groter toen de eerste narwaltanden in Europa bekend werden. In 1260 beschrijft Albertus Magnus al een vis die een hoorn op zijn kop draagt: de Eenhoornvis. Later kwamen via Deense kooplui vanuit Groenland meer 'narwalhoorns' naar Europa en begon de triomftocht van dit bijzondere voorwerp.

 

zee-eenhoorn

 

Alle magische eigenschappen die aan de eenhoorn werden toegeschreven golden nu voor de narwaltand, Stof gevijld van die hoorn zou een zeker middel zijn tegen vergif en vele ziektes, zoals de pest en het kon zelfs doden opwekken. Een drinkbeker gemaakt van de hoorn zou dranken kunnen ontgiften. Het werkte ook als je een stukje hoorn er in doopte en het kruisteken boven de jan-vermeyen-drinkbekerdrank maakte. Omdat de hoorn zo geliefd en kostbaar was waren er ook vervalsingen in omloop, bijv gemaakt van elandgewei. Maar daar kon je wel achter komen. In de loop van de tijd waren er diverse tests ontwikkeld: een echte eenhoorn-hoorn zwelt op in water en zweet bij echt vergif. Binnen vier uur moet het een schorpioen op afstand kunnen doden. Een cirkel gemaakt van eenhoorn-hoornpoeder kan door een schorpioen of spin niet overtreden worden. Als de hoorn onder warme eet- en drinkgerei gelegd wordt, worden die voorwerpen heet als er gif in zit en bij koude gerechten komt er rook uit als ze in contact met de hoorn komen. Maar om te weten of de eenhoorn zijn werk goed gedaan heeft, zul je de echte test moeten doen met een levend wezen: een duif of een hond. Neem twee porties van het gif en behandel de ene portie met eenhoorn, de ander niet. Geef aan de twee duiven of honden elk een portie en binnen een dag weet je of de eenhoorn echt is.

 

 Jan Vermeyen, Goudsmid, 17e eeuw . Drinkbeker uit narwaltand, goud en edelstenen.

 

Over de echte narwaltand die in de loop van dit verhaal steeds meer in beeld kwam en het bijzondere dier dat daar aan vast zit, de narwal, valt zoveel te vertellen dat er een aparte aflevering aan gewijd wordt: de eentand.

 

narwalprent

 

Een bijzonder zeemonster: een kruising tussen onder andere een narwal en een zaagvis.